SAS Disk Rehberi: Sunucu Depolamasında SAS, SATA Ve NVMe Karşılaştırması

Bir sunucunun depolama tarafı planlanırken kapasite çoğu zaman ilk akla gelen ölçüttür. Oysa diskin hangi arayüzle bağlandığı, denetleyiciyle nasıl haberleştiği ve kesintisiz çalışma koşullarına ne kadar uygun olduğu da en az kapasite kadar belirleyicidir. SAS disk, kurumsal sunucularda uzun süredir yaygın olarak kullanılan bir arayüz standardıdır. Bu rehberde SAS'ın ne olduğunu, SATA ve NVMe ile hangi noktalarda ayrıştığını ve ürün adlarında karşılaşılan kısaltmaların nasıl yorumlanacağını anlatıyoruz.

SAS Arayüzünün Temel Mantığı

SAS, "Serial Attached SCSI" ifadesinin kısaltmasıdır. Kurumsal depolama dünyasında uzun yıllar kullanılan paralel SCSI standardının seri bağlantılı devamı olarak geliştirilmiştir. SAS sürücüler bir HBA veya RAID denetleyicisine bağlanır ve bu denetleyiciler aracılığıyla çok sayıda diski tek bir sistemde yönetmek mümkün olur.

SAS'ı sunucu ortamında öne çıkaran özelliklerden biri çift port yapısıdır. Pek çok SAS sürücü iki ayrı bağlantı yolunu destekler. Bu yapı, uygun bir kasa ve denetleyici düzeniyle bir yol devre dışı kaldığında diğer yolun kullanılmasına olanak tanır. Yüksek erişilebilirlik gerektiren depolama sistemlerinde bu özellik önemli bir yere sahiptir. SAS denetleyicilerin genişletici (expander) birimlerle çok sayıda sürücüyü yönetebilmesi de büyük disk dizilerinin kurulmasını kolaylaştırır.

Bir diğer önemli nokta uyumluluktur. SAS denetleyiciler genellikle SATA sürücüleri de destekler. Ancak bunun tersi geçerli değildir. SATA denetleyicisine bir SAS sürücü bağlanamaz.

SAS, SATA Ve NVMe Nasıl Ayrışır?

Üç arayüz de sunucu depolamasında yer bulur, fakat her biri farklı bir ihtiyaca yanıt verir.

SATA, masaüstü bilgisayarlardan tanıdık olan ve sunucularda da kullanılan bir arayüzdür. Tek port yapısına sahiptir ve genellikle daha sade bir kullanım senaryosuna hitap eder. Okuma ağırlıklı iş yükleri, arşiv alanları ve yoğun eş zamanlı erişim gerektirmeyen sistemler için SATA sürücüler değerlendirilebilir.

SAS, kurumsal sunucuların yerleşik denetleyici altyapısıyla doğrudan uyumlu çalışan, çift port ve gelişmiş hata yönetimi gibi özellikler sunan bir arayüzdür. Hem dönen plakalı harddisklerde hem de SSD'lerde kullanılır. Bu sayede aynı denetleyici üzerinde yüksek kapasiteli harddiskler ile hızlı SSD'ler bir arada yönetilebilir.

NVMe ise SSD'lerin doğrudan PCIe hattı üzerinden işlemciyle haberleşmesini sağlayan bir protokoldür. Sunucularda genellikle U.2 gibi önden takılabilen formatlarda kullanılır. Gecikmenin çok düşük olması gereken veritabanı ve yoğun işlem gerektiren iş yükleri için tercih edilir. NVMe kullanımı, sunucunun ön panel yapısının ve anakartının bu bağlantıyı desteklemesini gerektirir.

Bu üç arayüz arasında tek bir doğru seçim yoktur. Pek çok kurum, aynı sunucuda farklı depolama katmanları oluşturarak her arayüzü güçlü olduğu alanda kullanır.

Ürün Adlarındaki Kısaltmalar Ne Anlatır?

Sunucu disklerinin adları ilk bakışta karmaşık görünse de her ifade belirli bir bilgiyi taşır.

12G ve 24G: SAS arayüzünün bağlantı hızı neslini gösterir. 12G, SAS-3 nesline karşılık gelir. 24G ise daha yeni nesli ifade eder. Daha yeni nesil bir sürücü, eski nesil bir denetleyiciye bağlandığında genellikle denetleyicinin desteklediği hızda çalışır. Örneğin Dell EMC 3.84TB 24G SAS SSD adında 24G ifadesi yer alır. Bu hızdan yararlanmak için sunucudaki denetleyicinin ve arka panelin de aynı nesli desteklemesi gerekir.

7.2K: Harddisklerde plakaların dakikadaki dönüş hızını belirtir. 7.200 devir, yüksek kapasiteli kurumsal harddisklerde sık görülen bir değerdir.

3.5'' ve 2.5'': Sürücünün fiziksel boyutunu gösterir. 3.5 inç formatı genellikle yüksek kapasiteli harddisklerde, 2.5 inç formatı ise SSD'lerde ve daha yoğun disk yuvasına sahip sunucularda kullanılır. Sunucunun disk yuvaları hangi formatı destekliyorsa seçim de ona göre yapılır.

RI: "Read Intensive" ifadesinin kısaltmasıdır ve SSD'nin okuma ağırlıklı iş yükleri için konumlandığını belirtir. Dell EMC 1.92TB 12G RI SAS SSD bu sınıfa örnektir. Yazma yoğunluğu yüksek iş yükleri için üreticiler farklı dayanıklılık sınıfları da sunar. Bu nedenle diskin hangi iş yükünde kullanılacağını önceden belirlemek doğru olur.

Harddisk Mi SSD Mi?

SAS arayüzü hem harddisklerde hem SSD'lerde bulunduğu için asıl karar çoğu zaman medya türü üzerinden verilir. Yedekleme hedefleri, video arşivleri, dosya sunucuları ve büyük veri havuzları gibi kapasitenin ön planda olduğu senaryolarda yüksek kapasiteli harddiskler mantıklı bir seçim olabilir. Seagate Exos X18 12TB SAS bu tür kullanım alanları için değerlendirilen 3.5 inç bir kurumsal harddisk örneğidir.

Sanal makinelerin işletim sistemi diskleri, veritabanı dosyaları ve rastgele erişimin yoğun olduğu uygulamalar için SSD'ler daha uygun bir karşılık verir. HPE 3.2TB 12G SAS SSD gibi üretici parça numarasıyla listelenen modeller, ilgili markanın sunucularında uyumluluk açısından kolaylık sağlar.

Satın Almadan Önce Kontrol Listesi

Sunucuya disk eklerken öncelikle mevcut denetleyicinin SAS desteği ve hız nesli kontrol edilir. Ardından disk yuvalarının boyutu ile sunucu markasına özel disk kızağı ihtiyacı netleştirilir. Markalı sunucularda üreticinin uyumluluk listesinde yer alan parça numaraları, firmware ve izleme tarafında daha sorunsuz bir kullanım sağlar.

Mevcut bir diziye yeni bir SAS disk eklenecekse, dizideki sürücülerle aynı kapasitede ve aynı arayüz hızında bir model seçmek, denetleyicinin yeni diski sorunsuz tanımasını kolaylaştırır. Firmware sürümleri arasında büyük fark olması durumunda üreticinin güncelleme araçlarıyla sürücüleri aynı seviyeye getirmek de iyi bir uygulamadır.

RAID dizisi kurulacaksa dizideki disklerin aynı kapasite, aynı arayüz ve mümkünse aynı model olması önerilir. Farklı özellikteki diskler aynı dizide kullanıldığında dizi, en düşük özellikteki diske göre çalışır. Yedek disk bulundurmak da arıza anında dizinin hızlıca yeniden oluşturulmasına yardımcı olur.

EX Bilişim'in sunucu diskleri kategorisinde SAS harddisk ve SSD'lerin yanında SATA SSD ve NVMe U.2 sunucu SSD seçenekleri de yer alır. İş yükünüzü ve sunucunuzun disk altyapısını belirledikten sonra bu seçenekleri karşılaştırmak doğru depolama yapısını kurmayı kolaylaştırır.

Sıkça Sorulan Sorular

SAS Disk SATA Denetleyicisine Takılabilir Mi?

Takılamaz. SAS denetleyiciler SATA sürücüleri destekleyebilir, ancak SATA denetleyiciler SAS sürücülerle çalışmaz. Konnektör yapısı da bu yanlış bağlantıyı önleyecek şekilde tasarlanmıştır.

24G SAS SSD, 12G Denetleyicide Çalışır Mı?

Genellikle çalışır, ancak bağlantı denetleyicinin desteklediği hızda kurulur. Kesin uyumluluk için sunucu üreticisinin desteklenen sürücü listesine bakmak doğru olur.

Harddisk Ve SSD Aynı RAID Dizisinde Kullanılabilir Mi?

Teknik olarak bazı denetleyiciler buna izin verse de önerilmez. Dizinin performansı en yavaş sürücüye göre şekillenir. Harddiskler ve SSD'ler için ayrı diziler oluşturmak daha sağlıklı bir yapı sunar.

SAS SSD Mi NVMe SSD Mi Tercih Edilmeli?

Bu karar sunucunun altyapısına ve iş yüküne bağlıdır. Mevcut SAS denetleyici altyapısı olan sistemlerde SAS SSD kolay bir geçiş sağlar. Çok düşük gecikme gereken ve NVMe destekli yuvaları olan sunucularda NVMe değerlendirilebilir.

Sunucu Diski Seçerken Üretici Parça Numarası Neden Önemlidir?

Markalı sunucular, doğrulanmış parça numaralarıyla daha uyumlu çalışır. Bu numaralar disk izleme, firmware güncellemesi ve destek süreçlerinde kolaylık sağlar.